Wernisaż: CRASH

Centrum Sztuki Galeria EL zaprasza na odsłonę elbląskiej edycji wystawy zbiorowej „CRASH”. Otwarcie odbędzie się w najbliższy czwartek, 8 października 2026 roku o godz. 18.00. Ekspozycja swoją premierę miała w maju tego roku w tarnowskim Biurze Wystaw Artystycznych. Podczas wernisażu w Elblągu wystąpi NeoQuartet, który wykona kompozycję Dominika Strycharskiego „ReThink” (2026) na elektryczny kwartet smyczkowy, elektronikę, ścieżkę audio oraz wideo.

CRASH to wystawa o emocjach doprowadzonych do granic intensywności – o przesterze jako podstawowym stanie współczesności. W 2026 roku mija 30 lat od premiery kultowego filmu “Crash” Davida Cronenberga – jednej z najbardziej radykalnych diagnoz późnego kapitalizmu i emocjonalnego wyczerpania człowieka końca XX wieku. Cronenberg, adaptując powieść J.G. Ballarda, stworzył świat, w którym ciało, technologia i pożądanie splatają się w jeden układ przeciążeń. Bohaterowie filmu nie są już zdolni do przeżywania emocji w „normalnej” skali – potrzebują deformacji, kolizji, kontaktu z metalem i katastrofą, by odzyskać poczucie realności własnego istnienia.

Dziś, trzy dekady później, estetyka i intuicje “Crash” wydają się bardziej aktualne niż kiedykolwiek wcześniej. Współczesność funkcjonuje w stanie permanentnego przeciążenia. Żyjemy w kulturze nieustannego przyspieszenia, nadmiaru bodźców i emocjonalnego overdrive’u. Algorytmy rywalizują o uwagę poprzez eskalację afektów, media społecznościowe zamieniają emocje w walutę, a codzienność rozgrywa się pomiędzy kompulsywnym pobudzeniem a chronicznym wyczerpaniem.

Paradoksalnie jednak im więcej bodźców produkuje współczesna kultura, tym trudniej naprawdę coś poczuć. Przebodźcowane ciała stają się jednocześnie znieczulone. Kultura wellness, język troski, samodoskonalenia i dobrostanu, nie prowadzą do ukojenia, lecz często stają się kolejnymi narzędziami samokontroli i produkcji wydajności. W rezultacie intensywność musi być stale podkręcana. Żeby coś dotknęło nerwu – trzeba mocniej. Głośniej. Szybciej. Bardziej ekstremalnie.

Wystawa odwołuje się do diagnoz filozoficznych opisujących kondycję późnego kapitalizmu i społeczeństwa przeciążenia – od Georges’a Bataille’a i Paula Virilio po Byung-Chul Hana, Marka Fishera czy Gillesa Deleuze’a. Crash rozumiany jest tutaj nie jako pojedyncza katastrofa, lecz jako permanentny stan kultury: przeciążenie psychiczne, emocjonalne i cielesne, wpisane w codzienność.

Prezentowane prace działają jak sensoryczne kolizje – momenty napięcia, deformacji i utraty stabilności. Martyna Jastrzębska bada relacje pomiędzy cielesnością, miękkością i rozpadem. Aleksandra Went odnajduje ślady prywatnych katastrof w fragmentach ceramicznych ruin codzienności. Andrzej Karmasz łączy historyczne techniki krawieckie z elementami samochodowych karoserii, tworząc hybrydyczne obiekty, balansujące pomiędzy elegancją a wrakiem. Michał Iwański podejmuje temat zderzenia miłości i katastrofy, wykorzystując motyw opony i glitchu jako metaforę emocjonalnego przeciążenia. Kacper Biela zestawia obrazy ciał i rozbitych samochodów, budując malarskie narracje o przemocy, autodestrukcji i zawieszeniu. Grzegorz Kumorek koncentruje się na stanie permanentnego napięcia i „zmęczeniu materiału”, traktując je jako metaforę współczesnego wyczerpania. Irmina Rusicka i Kasper Lecnim rekonstruują i destrukcyjnie przetwarzają modernistyczny neon z fasady warszawskiego Centralnego Domu Towarowego, zamieniając symbol utopii postępu w archeologię rozpadu.

CRASH nie opowiada o katastrofie jako końcu. To raczej próba odzyskania intensywności w świecie, który coraz skuteczniej znieczula doświadczenie. W rzeczywistości wygładzonej przez język dobrostanu, produktywności i samokontroli przeciążenie staje się jedną z ostatnich przestrzeni realnego odczuwania.

Emilia Orzechowska

Kuratorka: Ewa Łączyńska-Widz, Emilia Orzechowska

Osoby artystyczne: Kacper Biela, Michał Iwański, Martyna Jastrzębska, Andrzej Karmasz, Grzegorz Kumorek, Kasper Lecnim, Irmin