Lalo / Bizet / Koncert symfoniczny

Muzyka (i pozostałe dziedziny sztuki) zachwycają nas przekraczaniem wszelakich granic. Oto przykład: za symfonię uważamy czteroczęściowe dzieło przeznaczone na orkiestrę symfoniczną? Świetnie. W takim razie dodajmy do niej jeszcze jedną część oraz solową partię skrzypiec! Oto hipoteza dotycząca powstania Symfonii hiszpańskiej francuskiego twórcy Édouarda Lalo. Jej przydomek, choć nadany przez kompozytora, niewątpliwie zdradza źródło inspiracji, ale Symfonia zdecydowanie jest czymś więcej, niż wiązanką sztampowych nawiązań do flamenca, zarzueli czy innych toposów muzycznych kojarzonych z Hiszpanią. Jest to raczej opowieść muzyczna, w której owszem, pobrzmiewają echa kulturowe tego kraju — jak choćby stylizacja habanery w części trzeciej —  ale narracja w zasadzie nie posiada odniesień pozamuzycznych: polega dużo bardziej na brawurowej partii solowej i jej niemniej barwnym towarzyszu w postaci orkiestry symfonicznej. Jasna, świetlista tonacja D-dur podkreśla radosny charakter Symfonii — i być może — przyniesie trochę hiszpańskiego słońca w ten październikowy wieczór…

Wieczór zakończymy I Symfonią C-dur Georgesa Bizeta — kompozytora tworzącego w tym samym czasie, co Lalo. Zanim utrwalił swoje nazwisko na firmamencie repertuaru klasycznego operą Carmen, napisał całkiem pokaźną ilość muzyki bezwzględnie wartej poznania. Symfonia, którą wykonają filharmonicy olsztyńscy wyszła spod pióra 17-letniego Georgesa, studenta klasy kompozycji Charlesa Gounoda w Konserwatorium Paryskim. Co więcej, było to zadanie studenckie podsumowujące jego 9-letnią edukację. Może właśnie dlatego Bizet po ukończeniu Symfonii nigdy o niej nie wspominał, nie dążył do jej wykonania ani wydania*. Notabene, odbyło się ono 80 lat po ukończeniu, długo po śmierci kompozytora w roku 1935 dzięki staraniom społeczności Konserwatorium. Od razu została uznana za arcydzieło i szybko stała się częścią repertuaru wielu prestiżowych orkiestr**. Nie brak w nim, co prawda, nawiązań do muzyki mistrza młodego kompozytora, jednak obecny jest wyraźny rys indywidualnego stylu twórcy. Według badaczy dzieło to „ujawnia niezwykły talent 17-letniego ucznia w zakresie inwencji melodycznej, operowania tematami i orkiestracji”*, jeśli jednak spojrzymy na Symfonię nieco bardziej spontanicznie, usłyszymy tam młodzieńczy wigor, radość i figlarność, które sprawią, że utwór wprowadzi Państwa w doskonały nastrój!

Agnieszka Teodora Żabińska

*Howard Shanet, Bizet Supressed Symphony [w:] The Musical Quarterly, tom XLIV, Oxford University Press,1958, s. 461–476, https://academic.oup.com/mq/article-abstract/XLIV/4/461/1009476?redirectedFrom=fulltext&login=false (dostęp 11.09.2026 r.).

**John W. Klein, Douglas Charles Parker, John F. Russell, Bizet’s Symphony” (Correspondence)” [w:]The Musical Times, tom 77 (1116 ) Wielka Brytania, 1936.

*** oryg. „(…) reveals an extraordinarily accomplished talent for a 17-year-old student, in melodic invention, thematic handling and orchestration”, tłum. własne. Hugh Macdonald, hasło: Bizet, Georges [w:] Grove Music Online, https://www.oxfordmusiconline.com/grovemusic/display/10.1093/gmo/9781561592630.001.0001/omo-9781561592630-e-0000051829 (dostęp 11.09.2026 r.).

Elvin Hoxha Ganiyev, urodzony w 1997 roku w rodzinie muzyków, w wieku dziesięciu lat został przyjęty do programu dla młodych talentów w Konserwatorium w Zurychu. Kształcił się pod kierunkiem Zakhara Brona w Escuela Superior de Música Reina Sofía w Madrycie. Tytuł magistra uzyskał w Hochschule für Musik, Theater und Medien w Hanowerze w klasie Krzysztofa Węgrzyna. Równolegle ukończył studia Konzertexamen na Folkwang Universität der Künste w Essen oraz zdobył drugi tytuł magistra na kierunku solistycznym w UdK w Berlinie u Marka Gothoniego. Jest laureatem m.in. Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. Karola Szymanowskiego w Katowicach, nagrody iPalpiti na Międzynarodowym Konkursie Skrzypcowym im. George’a Enescu (2021), Konkursu im. Jaschy Heifetza oraz Berlińskiego Międzynarodowego Konkursu Muzyc