3. Przegląd fotografii PreFka: Jakub Owczarek. Błysk

Jednym z najważniejszych pojęć w dziedzinie sztuk wizualnych jest blik: jasna, wyraźna plama światła powstająca na błyszczącej lub wilgotnej powierzchni (np. jasny punkt w oku portretowanej osoby, odbicie słońca na karoserii samochodu czy szklance). Wraz z narodzinami i rozwojem fotografii pojawiło się rozszerzenie bliku w postaci błysku, czyli nagłego, rozświetlającego impulsu, który podbija natężenie światła. Fotografie Jakuba Owczarka pozostają w spójnym dialogu z tytułem wystawy. Ekspozycja prezentuje dorobek artysty nowego pokolenia, zawodowca, dla którego granica między zleceniem a własną twórczością przestała być oczywista. Obecność fotografii komercyjnej w przestrzeni galerii i Przeglądu PreFka pozwala zadać pytanie o granicę między reklamą a sztuką. Prace Owczarka, powstałe na zlecenie, a jednocześnie rozpoznawalne dzięki własnej, spójnej estetyce, pokazują, że ta granica jest dziś bardziej płynna, niż się wydaje.

Jakub Owczarek, rocznik 1996, należy do pokolenia na pograniczu millenialsów i generacji Z, które dorastało na styku świata analogowego i cyfrowego. Wychowany w świecie ekranów, interfejsów i reklamy, nie ukrywa tych wpływów, lecz czyni z nich materiał artystyczny. W swoich kompozycjach umieszcza modeli w różnorodnych przestrzeniach, a czasem wycina postaci z fotograficznego kontekstu i przenosi je w obszar grafiki dwu- lub trójwymiarowej. Wokół zdjęcia pojawiają się interfejsy, wykresy, ogłoszenia internetowe i przezroczyste modele samochodów, których precyzyjne linie stają się pełnoprawnym bohaterem obrazu.

Ta estetyka wyrasta z wizualnego języka początku XXI wieku, który można dostrzec choćby w ówczesnych reklamach prasowych PlayStation 2. Półprzezroczyste ramki i napisy nałożone na fotograficzne portrety, takie jak „wherever, whenever, forever”, sprawiały, że granica między zdjęciem a grafiką stawała się niemal niewidoczna. W podobnej przestrzeni pomiędzy rzeczywistym obrazem a jego cyfrową warstwą działa Owczarek.

Estetyka i kod kolorystyczny

Błękit pozostaje najbardziej zapamiętywanym kolorem prac Owczarka, ale nie jest jedynym. Tworzy chłodną, cyfrową ramę: kolor ekranów, szkła, wody i półprzezroczystych interfejsów. Obok niego pojawiają się kwasowy róż i neonowa zieleń, czyli barwy plastiku, popkultury i początku XXI wieku. Trzecią warstwę tworzą srebro, chrom i szarość, widoczne w folii aluminiowej, metalowych powierzchniach i białych, pustych tłach studia.

Kolor działa tu jak język. Błękit oznacza technologię i przyszłość, róż i zieleń nadają jej popkulturowy blask, a srebro i biel porządkują całość. W kilku pracach pojawia się też układ barw podstawowych (czerwień, żółć i błękit), przełamany cyfrowym zakłóceniem obrazu.

Owczarek chętnie odsłania kulisy fikcji. W jednym z kadrów widać tło, statywy i osobę sypiącą sztuczny śnieg. Nie nazwałbym tej fotografii retro. Jest raczej futurystyczna, a jej przyszłość pochodzi z początku nowego tysiąclecia. Można ją czytać jako wizję przyszłości widzianą oczami pokolenia dorastającego wśród ekranów i obrazów cyfrowych.

Kurator: Tomasz Lingo

Koordynator: Remigiusz Boruszewski