Wykład: Sztuka w grobowym tonie, czyli motyw przemijania i śmierci w malarstwie
czwartek, 19 listopada, 17:00 · Warsztaty Kultury
W skrócie
Analiza motywu śmierci w malarstwie od średniowiecznych danse macabre, przez barokowe vanitas i romantyczne wizje, po XX-wieczne realizacje odsłaniające różne sposoby oswajania przemijania. Wykład historyczno-artystyczny o przemianach wyobrażeń śmierci.
Pełny opisJak wielcy mistrzowie malarstwa malowali koniec życia? Czy śmierć w obrazach musi być mroczna? Jak oswajano myśl o nieuniknionym końcu naszej egzystencji? Tej jesieni Warsztaty Kultury w Lublinie zapraszają na nieco mroczniejszą odsłonę historii sztuki.
Szukasz pomysłu na jesienny wieczór? Mamy coś dla Ciebie: poduchy, sztuka i temat, który potrafi wciągnąć. Bez scrollowania, powiadomień i presji, że trzeba coś zrobić. Możesz po prostu wygodnie usiąść, posłuchać i odkryć kilka rzeczy, o których wcześniej nie było okazji pomyśleć. Taka mała wyprawa w stronę mroczniejszej strony malarstwa – relaksująca, trochę nieoczywista i być może zaskakująco przyjemna.
Śmierć jest nieodłączną częścią życia i jedną z największych zagadek ludzkiej egzystencji. Dla jednych stanowiła kres ziemskiego życia, dla innych moment przejścia do innej rzeczywistości lub wcielenia. Dzięki sztuce, filozofii, literaturze próbowano ją oswajać i zrozumieć, choć zawsze budziła uczucie lęku bądź przerażenia, a czasem też fascynacji.
Zapraszamy na wykład, podczas którego odkryjemy, jak stosunek do śmierci zmieniał się na przestrzeni epok – od grozy i moralizatorstwa, przez romantyczną melancholię i awangardowy niepokój, aż po współczesne, wielowymiarowe realizacje, odchodzące od wizji memento mori czy wizualizacji ponurego żniwiarza lub Thanatosa przedstawianego niczym swoista femme fatale.
Przyjrzymy się średniowiecznym danse macabre, opowiadającym o wszechwładnej śmierci, zarządzającej metafizycznym królestwem anonimowych zmarłych, oraz ekspresyjnym wizerunkom Chrystusa na krzyżu, podkreślającym wartość bolesnej ofiary.
Poddamy analizie barokowe martwe natury zwane vanitas, nieco makabryczne, bo nieodłącznym ich elementem jest ludzka czaszka, oczywisty symbol przemijania życia, zaszczytów i bogactwa. W dziełach romantyzmu objawi się nam kult śmierci jako aktu wolności i buntu, wyrastający z fascynacji zaświatami i duchami, z traktowania śmierci (również samobójczej) jako ucieczki od cierpień oraz jej heroicznej wersji – złożenia ofiary z życia za ojczyznę. Obejrzymy też poruszające wizje artystów XIX i XX wieku, symbolistów i dekadentów, pełne emocji i głębokich znaczeń. Wśród nich pojawią się również obrazy cmentarzy, czasem opustoszałych, czasem wypełnionych żałobnikami podczas obrzędów pogrzebowych lub zaduszek. Motyw ten służył artystom do poruszania tematów przemijania, ale też pamięci, melancholii oraz duchowości.
O tym, jak malarze dokumentowali odchodzenie, nadając mu głęboki sens – od metafizycznego niepokoju, przez polityczny manifest, aż po intymne piękno – i zamieniali ostateczność w nieśmiertelną sztukę, opowie Kamila Śpiewla-Kasperek – plastyczka, nauczycielka historii sztuki, animatorka.
Informacje praktyczne
Kiedy: 19 listopada 2026, godz. 17.00-18.00 Gdzie: Warsztaty Kultury, ul. Grodzka 5a, sala widowiskowa, II piętro Dla kogo: osoby dorosłe, które interesują się sztuką Wstęp wolny
Ten tydzień w Lublinie
Michał Kutek – Program stand-upowy POBITE GARYDom Kultury LSM, Lublin
Kino Bajka: Księga pustyniKino Bajka, Lublin
Spektakl: Kotek i magiczna SzafaCentrum Spotkania Kultur w Lublinie, LublinŹródło: lublin.eu, dane pobrane . Szczegóły mogą się zmienić, sprawdź je u organizatora.


