Wykład "Julien Bryan. 90 lat przyjaźni z Polską" oraz koncert muzyki amerykańskiej z lat trzydziestych

„Julien Bryan. 90 lat przyjaźni z Polską”

Odznaczony w 2022 roku medalem Virtus et Fraternitas, Julien Bryan znany jest przede wszystkim jako autor fotografii zrobionych podczas oblężenia Warszawy. Jego zdjęcia i film dokumentalny były pierwszym zapisem nowoczesnej wojny, ukazującym cierpienia ludności cywilnej atakowanej stolicy. Jednak we wrześniu 1939 roku Amerykanin nie był ani po raz pierwszy, ani – co więcej – po raz ostatni w Polsce. Z kamerą i aparatem podróżował po całym świecie, ale to właśnie do Polski i do Polaków wracał najczęściej. Między 1936 a 1974 rokiem odwiedzał nasz kraj kilkukrotnie. W 1974 roku, pół roku przed śmiercią, przyjechał razem z synem Samem. Spotkania, opowieści, ale także dbałość o to, aby historia tego, co działo się w Warszawie we wrześniu 1939 roku, była godnie opowiadana, dla obu – Juliena i Sama – to więcej niż praca. To przyjaźń, którą zapoczątkował ojciec, a przez ponad 50 lat kontynuował syn aż do swojej śmierci w październiku tego roku. Przyjaźń, która trwała 90 lat.

Opowiedzą o niej Monika Kapa-Cichocka i Tomasz Stempowski. Będzie to kolejne spotkanie z cyklu "Szlaki ocalenia. Śladem odwagi i braterstwa" przybliżającego osoby odznaczone medalem Virtus et Fraternitas. Prelekcji będzie towarzyszył koncert saksofonowy muzyki amerykańskiej z lat trzydziestych.

Fot. United States Holocaust Memorial Museum, na zdj: Julien Bryan razem z dwunastoletnią Kazimierą Miką, 13 września 1939, Warszawa

Tomasz Stempowski – historyk, archiwista, Zastępca Naczelnika Wydziału Zasobów Cyfrowych Archiwum IPN w Warszawie. Kurator wystaw fotografii historycznej, autor i współautor artykułów i książek, m.in.: "Prawo w filmie" (2010, wspólnie z P. Grabarczykiem), "Oblężenie Warszawy w fotografii Juliena Bryana" (2010, wspólnie z J. Sawickim – nagroda „Klio” dla najlepszej książki historycznej w kategorii „Varsaviana”), "Polskie drogi przez Szwajcarię. Losy żołnierzy 2. Dywizji Strzelców Pieszych 1940–1945 na fotografiach ze zbiorów Muzeum Polskiego w Rapperswilu" (2015), "Zbiór fotografii Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu – Instytutu Pamięci Narodowej. Przewodnik archiwalny" (2019, wspólnie z K. Ślusarskim), "Piaszczyste drogi karpatczyków. Fotografie kpt. Karola Angermana z lat 1940‒1944" (2019), „Najbardziej tajemniczy kraj świata. Związek Sowiecki w fotografiach i tekstach Juliena H. Bryana 1930–1959" (2020, najlepsza książka historyczna roku plebiscytu Historia Zebrana w kategorii Historia niebanalna. Prowadzi bloga Fototekst.pl, poświęconego społecznym i historycznym kontekstom fotografii.

Monika Kapa-Cichocka – kuratorka wystaw i redaktorka działająca w obszarze popularyzacji dziedzictwa historycznego w Polsce i za granicą; przez lata związana z warszawskim Domem Spotkań z Historią, ostatnio z Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie; jako współkuratorka lub redaktorka prowadząca odpowiedzialna za kilkanaście albumów oraz ponad 30 wystaw, m.in.: „Amerykanin w Warszawie. Stolica w obiektywie Juliena Bryana 1936‒1974", „Budujemy nowy dom. Odbudowa Warszawy w latach 1945‒1952” (album towarzyszący wystawie nominowany do Nagrody Literackiej m.st. Warszawy 2012, wyróżniony nagrodą Klio 2013), „1947. Barwy ruin. Warszawa i Polska w odbudowie na zdjęciach Henry’ego N. Cobba", „Jak Feniks z popiołów. Zniszczenie i odbudowa Warszawy 1939-1955”, „Wiosna, lato, Wojna… Warszawa 1939”, „Uciekli do Mandżurii. 80 lat temu ujawniono Katyń”.