Początki. Dawna fotografia w kolekcji MNK

Muzeum Narodowe w Krakowie po raz pierwszy prezentuje publiczności swoją kolekcję dawnej fotografii. Jest ona główną bohaterką cyklu, na który złożą się trzy ekspozycje pomyślane jako niezależne od siebie, odrębne narracje.

Pierwsza wystawa wraca do momentu narodzin fotografii oraz jej szybkiego rozwoju technologicznego i przybliża fenomen portretu fotograficznego. Druga przygląda się jej jako narzędziu twórczej kreacji, a trzecia ekspozycja kładzie nacisk na jej funkcje dokumentacyjne, będące podporą działalności naukowej.

Każda z wystaw skupia się na innym aspekcie funkcjonowania fotografii, zapraszając także do refleksji nad samym medium, jego rolą w kulturze wizualnej, w praktykach artystycznych i naukowych oraz w budowaniu pamięci, która przekracza indywidualne i historyczne ramy doświadczenia.

Wynalazek fotografii po raz pierwszy przedstawiono publicznie w 1839 roku. Wydarzenie to było początkiem nowej epoki w historii kultury wizualnej. Fotografia nie tylko zmieniła definicję utrwalania rzeczywistości, miała także wpływ na sposób postrzegania świata oraz rolę obrazu w życiu społecznym i artystycznym. Rozpoczęła erę, w której wierna rejestracja rzeczywistości zaczęła mieć coraz większe znaczenie.

Ekspozycja udostępniana jako pierwsza z cyklu nosi tytuł Początki i przybliży fascynujący czas, w którym fotografia z cudownego wynalazku stawała się częścią codziennego życia. Opowie o fenomenie portretu fotograficznego, wówczas wykonywanego na zamówienie i traktowanego jak nowa odsłona malarstwa portretowego. Pierwotnie taki portret dostępny był jedynie dla zamożniejszych warstw społeczeństwa, jednak stopniowo, wraz z rozwojem medium, możliwość utrwalenia swojego wizerunku przestała być przywilejem nielicznych, co z kolei sprawiło, że sama fotografia szybko zdobywała coraz szersze zainteresowanie, by z czasem stać się powszechną. Wraz z rozwojem technik fotograficznych zmieniały się funkcje portretu – od dokumentacyjnej i pamiątkowej, poprzez symboliczną, po świadome kreowanie wizerunku i rolę czysto użytkową.

Wystawa Początki zaprasza do spotkania z fotografią pochodzącą z okresu, gdy krystalizowały się jej kanony artystyczne i użytkowe, a samo medium dopiero ujawniało swoje wszechstronne możliwości.

Magdalena Święch

Wystawy w cyklu:

17.12.2026 – 04.04.2027 – Początki. Dawna fotografia w kolekcji MNK

16.04.2027 – 11.07.2027 – Fotograf i artysta. Dawna fotografia w kolekcji MNK

23.07.2027 – 24.10.2027 – Fotokronika. Dawna fotografia w kolekcji MNK

Kuratorka: Magdalena Święch