Płonące wieże

Osią wystawy jest twórczość Jerzego Tchórzewskiego (1928-1999), na którą składa się malarstwo, rysunek, jak również mniej znana część jego działalności, którą jest twórczość literacka: wiersze, które pisał pod koniec życia.

Prace Tchórzewskiego pokazujemy wraz z interpretacjami malarskimi i muzycznymi przyjaciół z jednej pracowni: Szawła Płóciennika i Piotra Wesołowskiego.

Szaweł Płóciennik, który również tworzy w wielu mediach, podjął się interpretacji zarówno malarstwa, jak i poezji Tchórzewskiego. Tak powstał projekt muzyczny Rózga. Na okładce jest obraz Tchórzewskiego, a w środku trzy utwory w nurcie death metal, nagrane w pracowni malarskiej. Są one interpretacją poezji Tchórzewskiego.

Piotr Wesołowski w swoim malarstwie bierze na warsztat wczesnonowożytną ikonografię kryzysu. Na wystawie pokazuje obrazy, w których powracają płonąca architektura i słońce.

Piotr Wesołowski:

"Obraz Jerzego Tchórzewskiego, jednoznacznie przedstawiający figury piekielne, oglądałem od dziecka w domu dziadków, a konkretnie w domu ojca mego ojca. Obraz budził lęk, przemieszany ze zrozumiałą fascynacją. Obraz dalej wisi w odziedziczonym przeze mnie domu rodzinnym. Po śmierci ojca, architekta, zacząłem na obrazach wpisywać jego portret w symbol słońca. Równocześnie, mimowolnie, malując coraz częściej płonącą architekturę. Po czasie spostrzegłem, że figury z rodzinnego obrazu, to nie koniecznie tylko stateczne diabły, lecz także płonące wieże".

Szaweł Płóciennik:

"W minionym roku nawiedziło mnie kilka pożarów. Prócz wewnętrznych pożarów, obserwowałem także te, które nawiedzały miejsca mi znane. Wracając ze świetlicy z synem, natknęliśmy się na ogień trawiący nasze mieszkanie. Stąd refleksja nad zjawiskiem przypadku, opatrzności bądź duchowego przyciągania. Wydarzenia zbiegły się z pracami dźwiękowymi, w których odkopałem nastoletnie doświadczenia tworzenia muzyki ekstremalnej. Powstały trzy utwory. Gitary, bas, sample perkusyjne i wokal - wszystko metodą analogową nagrałem w studiu malarskim. Roboczo nazwałem ten projekt "Rózga". Wykorzystałem w warstwie lirycznej teksty innego malarza. Gdy zobaczyłem obraz Tchórzewskiego w domu rodzinnym Piotra, zrozumiałem, że musimy tę historię opowiedzieć razem".

W ikonografii późnego średniowiecza płonąca wieża symbolizowała piekło: motyw civitas infernalis, będący negatywem Nowego Jeruzalem. Miał też wiele innych konotacji biblijnych, od zburzenia Sodomy i Gomory, przez wieżę Babel, aż po Apokalipsę. Wszystkie odsyłają do gniewu Bożego. Od XV wieku płonąca (bądź rozpadająca się) wieża stała się stałym elementem wielu wersji talii tarota. Od XVII-wiecznej talii marsylskiej jej wizerunkowi towarzyszył podpis La Maison Dieu (dom Boga). Nad płonącą wieżą nieraz umieszczano słońce, tradycyjnie symbol pozytywny, które jest tu jednak źródłem nieszczęścia. W kartomancji przyjęło się czytać tę kartę jako zapowiedź katastrofy i jedną z „najgorszych” w całej talii.

Jerzy Tchórzewski (1928-1999) - malarz, rysownik, grafik i poeta. Urodził się w Siedlcach. W czasie wojny był w Armii Krajowej. W latach 1946-1951 studiował malarstwo w krakowskiej ASP, m.in. u Zbigniewa Pronaszki. Debiutował na I Wystawie Sztuki Nowoczesnej w Krakowie (1948). W 1957 roku współtworzył II Grupę Krakowską, a od 1959 roku wystawiał z międzynarodowym ruchem Phases. Laureat m.in. nagrody na wystawie w Arsenale (1955), Nagrody Krytyki Artystycznej im. C.K. Norwida (1981), Nagrody im. Jana Cybisa (1986) i Nagrody Herdera (1993). Jego prace są w zbiorach muzeów narodowych w Warszawie, Krakowie, Wrocławiu, Poznaniu i Gdańsku, Muzeum Sztuki w Łodzi, a za granicą m.in. w Museum Folkwang w Essen i Národní galerie w Pradze. Zmarł w Warszawie.

Szaweł Płóciennik (ur. 1987) - absolwent ASP w Warszawie (2019), dyplom obronił z wyróżnieniem w pracowni prof. Jarosława Modzelewskiego. Obecnie doktorant na ASP w Łodzi. Jego wiodącą dziedziną jest malarstwo. Jest też autorem powieści graficznych, performerem i muzykiem. Narysował powieść graficzną przybl