Między światłem a cieniem: poszukujemy ciemnej materii - Dark Matter Day 2026

Międzynarodowy Instytut Astrofizyki Cząstek PAN (Astrocent) we współpracy z Żoliborskim Domem Kultury serdecznie zapraszają na otwarte wydarzenie z okazji Dark Matter Day 2026. Spotkanie połączy dwie perspektywy – naukową i twórczą – aby wspólnie przyjrzeć się temu, co w kosmosie pozostaje ukryte między światłem a cieniem.

Wszechświat wciąż skrywa przed nami wiele tajemnic, a to, co widoczne dla ludzkiego oka, stanowi zaledwie ułamek otaczającej nas rzeczywistości. Badanie jednej z jego największych zagadek, jaką jest ciemna materia, w niezwykły sposób wiąże się ze światłem. Choć sama ciemna materia pozostaje dla nas całkowicie niewidzialna, teorie opisujące jej naturę wskazują, że mogła ona wyłonić się z wczesnego Wszechświata zdominowanego przez promieniowanie. Co więcej, dzisiejsze próby bezpośredniej detekcji ciemnej materii opierają się na poszukiwaniu niezwykle słabych rozbłysków świetlnych w najnowocześniejszych detektorach wypełnionych ciekłym argonem. To właśnie w zgłębianiu tajemnic ciemnej materii – zarówno poprzez rozwijanie idei teoretycznych, jak i innowacyjne technologie rejestrowania tych subtelnych sygnałów – specjalizują się badacze z instytutu Astrocent.

Zapraszamy do wspólnego odkrywania tajemnic kosmosu!

Plan wydarzenia:

• 10:00 – 13:00 | Warsztaty twórcze Warsztaty z cyjanotypii: Podczas warsztatów twórczych połączymy dwie perspektywy – naukową i twórczą – aby wspólnie przyjrzeć się temu, co w kosmosie pozostaje ukryte między światłem a cieniem. Cyjanotypia to szlachetna technika fotograficzna, w której obraz powstaje dzięki działaniu światła UV na światłoczułej powierzchni. Będziemy dosłownie „chwytać światło” – zupełnie jak fizycy w swoich detektorach – aby stworzyć unikalne, niemal kosmiczne kompozycje inspirowane ciemną materią.

Udział w warsztatach wymaga wcześniejszych zapisów - zapisy prowadzi Żoliborski Dom Kultury. Zapisy >> link

• 13:30 – 15:00 | Wykład popularnonaukowy Czym jest Dark Matter Day i nad czym na co dzień pracują naukowcy w instytucie Astrocent PAN?

Teoria: Prof. dr hab. Leszek Roszkowski, dyrektor Astrocentu, opowie o teorii ciemnej materii – m.in. skąd wzięła się ta koncepcja i jaka jest historia niewidzialnej części Wszechświata.

Eksperyment: Dr Michał Olszewski przybliży nam eksperymentalną stronę badań. Dowiemy się, jak fizycy szukają ciemnej materii za pomocą potężnych detektorów (takich jak DEAP-3600 i DarkSide) i dlaczego to właśnie rejestracja sygnałów świetlnych jest w tych pomiarach tak kluczowa.

Wstęp na wykład jest wolny. Zapraszamy wszystkich dorosłych.

Prof. dr hab. Leszek Roszkowski – wybitny fizyk teoretyk o międzynarodowej renomie, specjalizujący się w fizyce cząstek elementarnych, astrofizyce, kosmologii oraz wiodący ekspert w badaniach nad ciemną materią. Po wielu latach pracy badawczej m.in. w Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych (CERN) oraz na uniwersytetach w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, w 2011 roku powrócił do Polski. Od 2018 roku pełni funkcję dyrektora Astrocent – Centrum Naukowo-Technologicznego Astrofizyki Cząstek, które w 2026 roku zostało przekształcone w Międzynarodowy Instytut Astrofizyki Cząstek Polskiej Akademii Nauk.

Dr Michał Olszewski – fizyk zajmujący się poszukiwaniem ciemnej materii i analizą danych z eksperymentów fizyki cząstek. Jest członkiem grupy “Fotonika dla Astrofizyki i Zrównoważonej Energii” (lider – prof. Marcin Kuźniak) w instytucie Astrocent oraz kolaboracji DEAP-3600 i DarkSide-20k, w których naukowcy wykorzystują ciekły argon do poszukiwania niezwykle słabych sygnałów mogących świadczyć o oddziaływaniu ciemnej materii. Jest absolwentem i doktorem fizyki Uniwersytetu Warszawskiego.