Michał Nowakowski. Utracony raj

Wystawa realizowana jest w ramach nagrody Państwowej Galerii Sztuki w Sopocie w Konkursie Najlepszych Dyplomów Akademii Sztuk Pięknych 2023 w Gdańsku.

Wystawa Utracony Raj przedstawia artystyczną analizę relacji między człowiekiem a środowiskiem w kontekście współczesnych kryzysów społecznych i ekologicznych. Projekt koncentruje się na mechanizmach władzy, zarówno tych widocznych w globalnej polityce i gospodarce, jak i tych niemal niezauważalnych, formach dominacji człowieka nad przestrzenią i zasobami naturalnymi. Motyw władzy, powracający w praktyce twórczej Nowakowskiego, staje się tu narzędziem diagnozy kondycji współczesnej cywilizacji.

Artysta pisze: „Niezależnie od tego jaki impuls wyzwala pragnienie władzy, ten kategoryczny imperatyw napędzający człowieka do celu ostatecznego. Władać można nad wszystkim: ludźmi, myśleniem, przyrodą, przestrzenią, zasobami, rządem dusz. Wystarczy tylko wymyślić na to sposób. I to jawi mi się jako główna doktryna działalności człowieka”

Prezentowane na wystawie prace odsłaniają skalę i konsekwencje ingerencji człowieka w środowisko, od globalnych procesów degradacji po lokalne, jednostkowe akty zawłaszczenia natury. W tej perspektywie współczesne kryzysy ekologiczne stają się sygnałem naruszenia równowagi, którą cywilizacja przez długi czas uznawała za trwałą: degradacji środowiska, wzrostu emisji, destabilizacji ekosystemów.

Nowakowski formułuje pytanie o możliwość dalszego podtrzymywania tej iluzji stabilności. Czy rozwój, oparty na logice eksploatacji, pozwala jeszcze mówić o przyszłości, która nie będzie jedynie konsekwencją utraconych szans? W jego interpretacji każdy akt ingerencji w naturę przybliża nas do momentu, w którym utrata raju nie będzie metaforą, lecz opisem realnego stanu świata.

Kuratorka: Mariola Balińska