Chrześcijański nurt kabały. Czy jedno ze źródeł masonerii spekulatywnej? Wykład drugi | seminarium naukowe

Zapraszamy na seminarium naukowe pt. „Chrześcijański nurt kabały. Czy jedno ze źródeł masonerii spekulatywnej? Wykład drugi", które odbędzie się 10 listopada o godz. 11.00.

W pierwszym wykładzie poświęconym chrześcijańskiemu nurtowi kabały, wygłoszonym 21 kwietnia 2026 r., prof. Cegielski zarysował metodyczne podstawy badania tego fenomenu. Wskazał, że konieczne jest ujęcie wolnomularstwa w szerokim kontekście nurtów i tradycji ezoterycznych. Sugerował, że wyświetlenie związków masonerii z kabałą – w obu jej wersjach, hebrajskiej i łacińskiej, chrześcijańskiej – winno postępować tokiem myśli Giuliano Di Bernardo, autora traktatu Filosofia della Masoneria (1987). Włoski filozof i wolnomularz w jednej osobie, zauważa że: „wolnomularstwo stanowi pewną koncepcję człowieka, zgodnie z którą powinien on dążyć do osiągniecia celów etycznych, nacechowanych pierwiastkiem transcendencji – a to dzięki obrzędom wtajemniczenia. […] Zasada wtajemniczenia, zakorzeniona w odwiecznej tradycji ezoterycznej jest właśnie tym, co stanowi o wyjątkowości wolnomularstwa, i co pozwala odróżnić je od wszystkich innych koncepcji człowieka (religijnych lub świeckich)”.

W zasadniczej, pierwiastkowej otwartości masonerii – która nigdy nie stworzyła zamkniętego, dogmatycznego systemu – na takie czy inne tradycje ezoteryczne upatrywać należy przyczyn nie tylko inspiracji kabałą, lecz także poszukiwania wspólnych źródeł z mistyką żydowską. W kolejnych stuleciach związki rodzącej się masonerii spekulatywnej ze świętą kabałą tworzyły istotny element legitymizacji nowego ruchu w oczach europejskich elit, równocześnie stanowiły funkcję jego intelektualnej ewolucji. Sprawiły, że był on w stanie zachować swą żywotność w zmieniających się warunkach historycznych, udzielać atrakcyjnych odpowiedzi na wyzwania teraźniejszości.

W pierwszej odsłonie swoich rozważań prof. Cegielski skoncentrował się na przykładzie Tajemnicy Słowa – na gruncie masonerii i kabały. Nie znajdziemy jej przecież w kluczowej dla wolnomularstwa legendzie i rytuale stopnia mistrzowskiego. Dlatego zaproponował badanie kolejnych, tak zwanych Wysokich Stopni wtajemniczenia, a w szczególności rytuału the Holy Royal Arch – Świętego Sklepienia Królewskiego.

W drugiej części rozważań prof. Cegielski pragnie postępować tą drogą i wskazać, jak oświecone elity Zachodu, także Polski i Rosji, przejęły elementy kabalistycznych doktryn Ein-Sof, Sefirot i Adama Kadmona, aby połączyć je z neoplatońską teorią emanacji, chrześcijańskim mistycyzmem apofatycznym – czyli teologią negatywną (poznawaniem Boga przez negację, czyli przez stwierdzenie, czym Bóg nie jest) – jak również hermetycznym i alchemicznym światopoglądem oraz chrześcijańską sofiologią. Tego rodzaju eklektyczna adaptacja opierała się na interpretacji takich symboli masońskich, jak punkt w okręgu, kolumny Jachin i Boaz oraz Płonąca Gwiazda.

Będzie to kolejne seminarium zorganizowane przy współpracy Żydowskiego Instytutu Historycznego im. E. Ringelbluma ze Stowarzyszeniem Instytut Sztuka Królewska w Polsce.

___

Zdjęcie wykorzystane w grafice wydarzenia: Wejście do Świątyni Salomona oraz kolumny Jachin i Boaz. Kobierzec lożowy dla stopnia czeladnika wykonany na podstawie grafik Johna Harrisa z 1845 r. (Grand Lodge of British Columbia and Yukon,